niedziela, 29 marca 2015

O starości - 'Pora umierać' i 'Wyznaję'

Zamierzałam dzisiaj napisać o czymś innym, ale po obejrzeniu filmu Doroty Kędzierzawskiej z 2007 roku pt. 'Pora umierać', postanowiłam napisać o tym filmie i jednej książce oraz o wierszu.

Najpierw film.
http://www.filmotekaszkolna.pl/uploaded/scenes/a83d48c7.jpg

http://www.nina.gov.pl/images/nina_czolowka_archiwum1/inny-swiat-595.jpg?sfvrsn=2






















Sonet 73. Pora umierać

Sonet 73
"Oto już jesień i pora umierać,
pożółkłe liście wiatr strąca i miecie,
drżące gałęzie do naga obdziera,
chór, gdzie sto ptaków modliło się w lecie.
Ja jestem zmierzchem dnia, który się skłania
ku zachodowi i w ciemności brodzi.
Noc, siostra śmierci oczy mi przysłania
i wkrótce z całym światem mnie pogodzi.
A jeśli kochasz, choć prawdę dostrzegniesz,
kochasz tym bardziej, im rychlej odbiegniesz
William Shakespeare (z książki Sonety)
Muzyka z filmu - Włodzimierz Pawlik

Świeżo po obejrzeniu filmu, zajrzałam na fora, poczytałam sobie, że ktoś się zgadza z zachowaniem głównej bohaterki, ktoś inny nie, temu się spodobało, tamtego znudziło. A mnie film urzekł. Miałam 'gulę w gardle'.
Mamy tutaj pytania o samotność, o starość, o to, czy się 'Panu Bogu udała', czy nie, czy rodzina ma prawo traktować starszych ludzi jak 'dojne krowy'. Ważny społeczny problem i wspaniała, pełna życia pani Danuta Szaflarska. Niedawno oglądałam dokument z jej udziałem 'Inny świat'. Chyba mało jest tak fascynujących osób, oglądając które zapominamy, że  mamy pustą scenę, że nie dzieje się tysiąc rzeczy jednocześnie.

Film pozostanie we mnie na długo, bo i o istotnych sprawach traktuje.

Film zestawię z książką, też dla mnie ważną, którą przeczytałam w Wielkanoc 2014.
Mówię o książce Jaume Cabré 'Wyznaję'.




Opinia z ubiegłego roku:

Cóż napisać o tej książce, żeby się nie powtarzać? Widzę, że czytelnicy 'Wyznaję' dzielą się na entuzjastów i zawiedzionych. Ja zaliczam się do entuzjastów.
Dlaczego?
Zarówno za formę, bardzo ciekawą, złożoną, o której można dużo pisać. Lubię powieści współczesne. Jakie znaczenie przypisuję tym zabiegom w tek książce? Moim zdaniem pokazują one, że wszelkie zło uczynione pozostaje, trwa i się powtarza. Tak jak miłość i zdrada. Można stąd wysnuć całą teorię o istnieniu zła. Pozostawiam to każdemu czytelnikowi.
Treść książki - bardzo wciągająca. Do 24 strony nudziłam się, aż od 24 akcja, postacie, ich przeżycia, uczucia, wszelkie inne postacie, wątki i cała misterna siatka zdarzeń wciągnęła mnie do końca. Książka jest długa i czyta się ją kilka dni, ale myśli się o niej ciągle. W książce jest taka dyskusja Adriana i Bernata o roli sztuki. Czy ważna jest jej forma czy oddziaływanie na czytelnika. Adrian stoi za stanowiskiem autentyczności sztuki, jej prawdy i oddziaływania na odbiorcę. "Wyznaję' oddziałuje. Po skończeniu można długo zastanawiać się nad postaciami i nad uniwersalnymi prawdami, które porusza autor. Niesamowita książka.
Po przeczytaniu trzeba jeszcze spędzić jeden dzień na śledzeniu odnośników malarskich, muzycznych i literackich. Czynność zajmująca.
Jeszcze jedno. raczej znam mało książek z kręgu kultury iberyjskiej, ale to co przeczytałam skłania mnie do refleksji, że istotne problemy, którymi zajmują się współcześni pisarze hiszpańscy jest problem dobra i zła i indywidualnej odpowiedzialności za swoje czyny.
Mój wniosek? Literatura godna zgłębienia.

10 gwiazdek



Żeby podsumować temat. Chciałam w tym poście poruszyć temat zawarty w obu dziełach, które omawiam: filmie 'Pora umierać' i książce 'Wyznaję'. Chyba czas Wielkanocy jest słuszną porą ku temu. Czy zastanawialiśmy się nad tym, co będzie jak stracimy siły?  Bo oba dzieła o to pytają! Czy moralne było zachowanie przyjaciela z końca książki Cabre? Czy starość jest 'moralna'? Jeśli można oskarżać los... W książce bohater nie ma rodziny, nie ożenił się, jest sam. W filmie nasza pani Aniela ma syna, ma wnuczkę, a i tak za towarzyszkę ma jedynie suczkę Filadelfię i hałasujących sąsiadów, dzieci.  

 
Można dyskutować nad tym, czy książka jest arcydziełem czy nie (skoro opiniotwórcze gazety dyskutują), ale dla mnie ważne jest to, ze książka zostawiła we mnie pytania. I taka jest chyba rola książki. Na pewno przeczytam 'Głosy Pamano', żeby przekonać się, czy autor powtarza się, czy nie.
 
 

sobota, 28 marca 2015

Katherine Boo, Zawsze piękne. Życie, śmierć i nadzieja w slumsach Bombaju

Opinia:
Okładka książki Zawsze piękne. Życie, śmierć i nadzieja w slumsach BombajuNie da się zaprzeczyć, ze historia Abdula i jego sąsiadów jest bardzo poruszająca. Poznajemy slumsy w Bombaju, gdzie bardzo prędko trzeba nauczyć się dorosłości. Na początku uderzyło mnie to, ze Abdul jest znacznie bardziej dojrzały i odpowiedzialniejszy od swojego ojca. Warunki, w których żyje są uwłaczające godności ludzkiej. Co więcej, nie ma nadziei na zmianę. Autorka dosyć wszechstronnie opisuje kilkoro bohaterów i ich losy.
W dalszej części książki perspektywa 'bombajska' się rozszerza. Poznajemy bowiem urzędy, w których ludzie z najbiedniejszej warstwy, czyli slumsów, są w zasadzie traktowanie jako mięso armatnie. 'Skubią ich' wszyscy - policja, radni, nauczyciele, nadzorcy, ochroniarze z lotniska. W zasadzie czują się bezkarni, bo i tak system sprawiedliwości nie działa. Wszystko opiera się na łapówkach. Ale nie tak jak doświadczyliśmy to przez tyle lat w Polsce. Tak bez łapówki nikt palcem nie kiwnie. Byłam przerażona, czytając to wszystko. A najbardziej przeraziły mnie opisy machlojek przy organizacjach pożytku publicznego, przy szkołach dla tej wykluczonej młodzieży. W zasadzie wszystko robi się na papierze, a pieniądze idą dla ustawionych osób. Tutaj, już nie tylko współczułam, jak się współczuje komuś z innej planety. Tutaj skojarzyłam sobie naszą biedną Polskę. A czy u nas jest inaczej? Nie sięgając daleko, tylko do ogródka, któremu się przyjrzałam: A SYSTEM OŚWIATY W POLSCE? Niestety, coraz większe rzecze pracowników są wykluczane z systemu ochrony, w zasadzie są mięsem armatnim. Ale i mięsem armatnim są te biedne dzieci, na których się eksperymentuje. Przez kilka dobrych lat obrzydzono szkolnictwo zawodowe. Dano ambicje niemożliwe dla wielu do spełnienia również dlatego, że i w Polsce wiele młodzieży potrzebuje pracować jak ten Abdul. No może nie jak Abdul. 'Zawodówki' dawałyby realny fach dla młodzieży, która potrzebuje konkretów. A w zamian dało im się gimnazja, które dla wielu uczniów są abstrakcją, bo ten program na pół licealny jest im niepotrzebny, nauczycielom dało się czyściec i uczniów z koszami i innymi papierkami, a kolejnym ministrom oświaty dało się papierki i ładne wystąpienia.
Takie są moje wnioski z książki. Poza tym, że niesprawiedliwość w takiej części świata jak Bombaj urąga sprawiedliwości i trzeba więcej książek na ten temat.
Bardzo ciekawy jest też wątek opakowań z domieszkami. Autorka wspomina o tym, że takie materiały z domieszkami utrudniają recykling, a ludziom, którzy utrzymują się z tego, zabierają zarobek. Ja popieram recykling i odzyskiwanie materiałów, więc chciałabym, żeby przy produkcji opakowań myślano również nad tym.
6 gwiazdek

środa, 25 marca 2015

Karen Blixen 'Pożegnanie z Afryką'



Karen Blixen 'Pożegnanie z Afryką' 


Karen Blixen 'Pożegnanie z Afryką'

Opinia:
Pożegnanie z AfrykąJedna z najpiękniejszych książek jakie w życiu czytałam. Na szczęście Adaptację filmową z Redfordem i Meryl Streep obejrzałam dopiero po przeczytaniu książki (tak się złożyło, wiem, wiem, dziwne, bo wszyscy oglądali, a ja nie), bo film to 'całkiem inna bajka'. Moim zdaniem film zniekształca wymowę książki. Jest o miłości. W filmie nasza bohaterka, całe swoje życie i działania w Afryce uzależnia od miłości. W książce jest inaczej. Jest miłość i jest farma. Farma i Afryka daje jej niezależność i jest autonomiczną częścią duszy narratorki. Bardzo lubię kobiety, które nie opierają całego swojego życia wokół mężczyzny, nawet jeśli jest to Robert Redford. Ja rozumiem, że Hollywood ma swoje prawa, ale niech nie przekształca tego, co mówi pisarz, autor.


 A książka jest niezwykła, to opowieść o Afryce i o ludziach. Podzielona na 5 części tematycznych:
Kamante i Lulu
Wypadek z bronią
Goście na farmie
Z notatnika emigranta
Pożegnanie z farmą

Można wiele pisać o artyzmie narracji, czy o języku, który urzeka, ale chciałabym zaznaczyć inną rzecz. Mianowicie, w większości opowieści o Afryce mam wrażenie, że autor opisuje ludzi różniących się diametralnie od Europejczyków bodajże wszystkim, zaś w opowieści Karen Blixen jest tak, jakbyśmy słuchali opowieści o nas samych. Autorka miała niesamowity dar do ludzi, polegający na tym, że w każdym rozmówcy starała się dostrzec jego wnętrze, co jest - moim zdaniem - cechą rzadką. W rezultacie wykreowała obraz ludzi o bogatej i swoistej kulturze, którzy tak jak i my są osobami religijnymi, rodzinnymi, ceniącymi piękno otoczenia i szukającymi sensu życia.
Nie dziwię się, że Hemingway chciał oddać Karen Blixen swoją Nagrodę Nobla.
10 gwiazdek

niedziela, 22 marca 2015

Naokoło Świata - przegląd książek i mój subiektywny ranking

Naokoło Świata - przegląd książek i mój subiektywny ranking

Seria 'Naokoło Świata" - Iskry (1956-1994) i seria 'Dookoła Świata' Muza (1995-1998)

 

Książki podróżnicze to kolejna moja pasja. Napisałam już o dwóch książkach pana Koperskiego w poście z 1 marca 2015, ale jako człowiek zorganizowany i systematyczny swoją lekturę podróżniczą rozpoczęłam od serii książek 'Naokoło Świata' , wydawanych w latach 1956-1994 przez Iskry, a następnie kontynuowanych w latach 1995-1998 przez  Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza SA.  w serii zwanej 'Dokoła Świata'. Książki łatwo są widoczne w bibliotekach, bo z daleka widać piękne białe grzbiety. 
Seria ta to gwarancja dobrej lektury. Wciąż czytana, wciąż lubiana. 
Na zdjęciu powyżej widzimy panią Krystynę Goldbergową, twórczynię serii.
W ramach tej serii w latach 2013-2014, które na blogu podsumowuję, przeczytałam 45 książek. Jest to zaledwie mały wycinek całej serii, ale nie sposób przeczytać wszystkiego. 
W poniższym zestawieniu ograniczę się do liczby gwiazdek, czyli oceny książki oraz napisaniu, jakiego miejsca w świecie dotyczy książka. 

Książki ocenione przeze mnie na 10 gwiazdek:
  1.  Fatu Hiva Thor Heyerdahl "FatuHiva'   - (Polinezja. Oceania)
  2. Pożegnanie z AfrykąKaren Blixen 'Pożegnanie z Afryką' - (Afryka)

8 gwiazdek:

  1.   180 000 kilometrów przygodyTony Halik, 18 000 kilometrów przygody - (Ameryki)
  2. Aku - Aku. Tajemnica Wyspy WielkanocnejThor Heyerdahl, Aku-Aku'. Tajemnica Wyspy Wielkanocnej - (Wyspa Wielkanocna)
  3.   Al HakimaClaudie Fayein, Al Hakima - (Bliski Wschód)
  4.  Archanioły i szakale Kazimierz Dziewanowski, Archanioły i szakale - (Afryka)
  5.  Kajakiem do Indii Wacław Korabiewicz, Kajakiem do Indii  (Europa, Bliski Wschód, Azja) 
  6.  Moja lwia rodzina Joy Adamson, Moja lwia rodzina - (Afryka)
  7. Moje góry Walter Bonatti, Moje góry (góry)
  8. Mój kolega czarownik Kazimierz Dziewanowski, Mój kolega czarownik - (Afryka)
  9. Równoleżnik zero Olgierd Budrewicz, Równoleżnik zero (Afryka)
  10. Sangoma James Hall, Sangoma (Afryka)
  11. Transsyberia Nicolas Vanier, Transsyberia (Azja, Rosja)
  12. Zdobywamy Amazonkę Arkady Fiedler, Zdobywamy Amazonkę (Ameryka Południowa)
  13. Zielone piekło Raymond Maufrais (Ameryka Południowa)
7 gwiazdek:
  1. Delicje ciotki Dee Teresa Hołówka, Delicje ciotki Dee - (Ameryka Północna)
  2.  Ekspedycja "Tygrys" Thor Heyerdahl, Ekspedycja 'Tygrys' - (Bliski Wschód)
  3. Geronima żywot własny Geronimo, Geronima żywot własny (Ameryka Północna)
  4. Komin Pokutników Jan Długosz, Komin pokutników (góry)
  5. Nad rzeką bobrów Eric Collier, Nad rzeką bobrów - (Ameryka Północna, Kanada)
  6. Nie taki straszny wilk Farley Mowat, Nie taki straszny wilk (Ameryka Północna)
  7. Ostatni ludożercy Jens Bjerre, Ostatni ludożercy (Oceania, Nowa Gwinea)
  8. Poślubiłam przygodę Osa Johnson, Poślubiłam przygodę (Afryka, Oceania)
  9. Po złote runo Kaare Gulbransen, Po złote runo - (Ameryka Południowa)
  10. Szukam raju Romuald Karaś, Szukam raju - (Azja, Kaukaz)
  11. TRANSANTARKTYKAJean-Louis Etienne, Transantarktyka: przez lodowy kontynent (Antarktyda)
  12. W krainie złota i totemów Janusz Wolniewicz, W krainie złota i totemów (Ameryka Północna)
  13. Wspinaczki po chmurach Tadeusz Schiele, Wspinaczki po górach (góry)
  14. Wyprawa Kon-Tiki Thor Heyerdahl, Wyprawa Kon-Tiki - (Polinezja)
  15. Zdobycie Bieguna Południowego Roald Amundsen, Zdobycie Bieguna Południowego - (Antarktyda)
6 gwiazdek:
  1.  Ammassalik, czyli cywilizacja obowiązkowa Robert Gessain, Amassalik, czyli cywilizacja obowiązkowa - (Grenlandia)
  2. Hobo Krzysztof Tadeusz Baranowski, Hobo - (Ameryka Północna)
  3. Niknący świat Mieczysław Lepecki, Niknący świat (Ameryka Południowa)
  4. Rzeka na pustyni Paul William Roberts, Rzeka na pustyni (Afryka)
  5. Tajemnica Franck Goddio, Tajemnica 'San Diego' - (oceany, głebiny)
  6. W burzy i mrozie Tadeusz Piotrowski, W burzy i mrozie - (góry)
  7. W dolinie Kilombero Witold Chromiński, W dolinie Kilombero - (Afryka)
  8. W ślady Kolumba (**). Królik i oceany Melchior Wańkowicz, W ślady Kolumba. Królik i oceany (Ameryka Północna i Środkowa)
5 gwiazdek:
  1.  Kierunek Antarktyda Czesław Centkiewicz, Alina Centkiewicz, Kierunek Antarktyda -(Antarktyda)
  2. Metropolie Olgierd Budrewicz, Metropolie - (Metropolie świata)
  3. Samotni żeglarze Jean Merrien, Samotni żeglarze - (oceany)
4 gwiazdki:
  1.  Tajemniczy płaskowyż Maciej Kuczyński, Tajemniczy płaskowyż - (Ameryka Południowa)
  2. W stronę Pysznej Stanisław Zieliński, W stronę Pysznej - (góry)
3 gwiazdki:
  1.  Na szlakach i bezdrożach Alaski - wspomnienia myśliwskie Jarosław Potocki, Na szlakach i bezdrożach Alaski - wspomnienia myśliwskie - (Alaska)
  2. Złoto i anakondy Rolf Blomberg, Złoto i Anakondy - (Ameryka Południowa)


Podsumowując, według mojej subiektywnej oceny, godne polecenia są książki od 6 gwiazdek w górę. Od czego uzależniam liczbę gwiazdek? Jest to składowa oceny treści i formy. Problem mam z Hołówką, której forma jest ciekawa, za to kompletnie nie zgadzam się z treścią. Mimo to dałam książce 7 gwiazdek, choć jeszcze mi drży palec.

Dzisiaj, żeby nie zaciemniać obrazu i nie mieszać treści czytającym, nie umieszczałam opinii o poszczególnych książkach. Uczynię to innym razem. Wydaje mi się, że szukający konkretnej książki i tak będzie się sugerować tematyką, np. szukać książki o górach abo o Bliskim Wschodzie. Stąd to moje wyszczególnienie.

Z perspektywy tych 45 książek mogę powiedzieć, że to co wyróżnia tę serię 'na plus' i sprawia, że wciąż jest czytana, to podejście 'przedtelewizyjne'. Wielu autorów pisało wiele dziesiątków lat temu, i choć robili zdjęcia (np. Heyerdahl czy Osa Johnson) to i tak ich opisy podróży były dla wielu czytelników jedynym źródłem opisu. Stąd, te opisy są takie plastyczne, opisują to co widać, a także to co uczestnicy czują. Ja wciąż mam  w pamięci przepiękne opisy motyli w książce 'Zdobywamy Amazonkę' Fiedlera. Czy przykład Heyerdahla. Internet pozwolił mi znaleźć zdjęcia i filmiki z wypraw podóżnika, ale i tak 'dusza' wypraw jest w jego książkach.

Kilka książek z tej serii opisywałam na stronie 'biografie', bo i autorzy tych książek często opisywali przy okazji podróży swoje życie. Podróż zmieniała ich życie, więc stąd śmiało można powiedzieć, ze to książki biograficzne.
Wiele z nich można zakwalifikować do literatury faktu, bo są świadectwem przemian geopolitycznych w świecie. Mówię szczególnie o reportażach z Afryki kolonialnej i postkolonialnej, o książkach z Bliskiego Wschodu i o wielu innych.
Ostatnio, gdy w mediach tyle się mówi o wojnie w Syrii, to często przypominam sobie 'Al Hakimę', "Kajakiem do Indii' i parę innych, gdzie mamy świat, którego już nie ma? A może jest, bo przecież wciąż są  ludzie, tylko trzeba mówić o nich, o tej dobrej cząstce świata?, żeby nie zapominać, że ona wciąż jest?



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Więcej- kliknij na zdjęcie albo w zakładkę Moje zdjęcia

Więcej- kliknij na zdjęcie albo w zakładkę Moje zdjęcia
Wschód słońca

Więcej: kliknij na zdjęcie albo w zakładkę Moje stosiki

Więcej: kliknij na zdjęcie albo w zakładkę  Moje stosiki
Stosik na czerwiec 2018

Zapraszam też do mojego drugiego bloga - o poezji i obrazach pt. Z poetyckiej półki Łęckiej...