piątek, 18 września 2015

Andrzej Stasiuk 'Wschód' - reportaż, pamiętnik, proza poetycka?

Okładka książki WschódTak się stało, że jest to moje pierwsze spotkanie z twórczością pana Stasiuka. Słyszałam o jego utworach, ale jakoś nie miałam jak czytać. Za to widziałam programy o biblioteczkach słynnych ludzi kultury, między innymi Andrzeja Stasiuka, i to pokój z książkami tego człowieka był moim ulubionym. Drewno, trochę jak w górskiej bacówce, a książki niziutko pod oknami. Coś wspaniałego. Chciałabym tam mieszkać i czytać sobie Płatonowa i Pearl Buck.
Książka 'Wschód', wydana w ubiegłym roku przez Wydawnictwo Czarne, ma znakomita rekomendację z Polskiego Radia, nagrodzono ją już Nagrodą Literacką m. st. Warszawy, ma nominację do tegorocznej nagrody Nike.
Tematyka Wschodu, traktowanego jako wschód Polski, odrębny region i łącznik ze Wschodem Europy bardzo mnie interesuje, gdyż mieszkam w tej tak zwanej przez złośliwych Polsce B., często też spotykam się z negatywnym traktowaniem nas, mieszkańców 'prawej strony Wisły'. Miło jest więc raz na kilka lat przeczytać coś dobrego o Nas czy coś mądrego, jakąś dogłębną analizę duszy i historii mieszkańców, nas.

Książka nie jest długa ilościowo, ale czyta się ją co najmniej 2 dni ze względu na wagę tematu, na rozległość i dogłębność dyskursu. Mamy tu do czynienia z wspaniałą prozą poetycką, przechodzącą od opisów miejsc, ku autoanalizie duszy, wspomnień, przeżyć. A wszytko to jest piękne literacko. Mamy wiele środków stylistycznych, metafory, wiele ironii, personifikacje itd.
Kilka cytatów sobie wynotowałam, bo są niesamowite i streszczają w sobie wszystkie opowieści o wojnie i czasach powojennych:
'Wyglądało to jak rabunek, jak szaber, a to tylko dziejowa sprawiedliwość zmieniała zdanie'.

I ten: 'Kamienne resztki pochłaniała ziemia. Po prostu znikają w jej wnętrzu, a ona przyrasta jak żywe ciało'.

'W domu nie mówiło się o takich rzeczach, ponieważ to, w czym wszyscy braliśmy udział, było po prostu życiem'.

I jeden z ostatnich akapitów książki:
'Zmienią się mózgi. Będziemy myśleć tylko o tym, co sobie kupimy.Jaką sobie jeszcze zrobimy przyjemność. Nie będzie żadnych duchów, wspomnień, pamięci i każdego dnia trzeba będzie zaczynać od nowa'.


Właściwie to pisząc o tej książce mam wrażenie, że analizuję poezję, nieprzetłumaczalne, że coś redukuję z jej głębi.

Mam wrażenie, że autor dotknął źródeł naszej mentalności, dotknął bolączek historycznych, a zarazem zawarł wiele serdeczności i prawdziwej fascynacji regionem. Te opisy dworca w Lublinie (jego ścisk i wiatr, niczym na stepach Ukrainy - tam trzeba być i to poczuć, żeby wiedzieć o czym mówi autor),albo fascynacja Targiem Europa, chińskim badziewiem, czy wspomnienia o wielosetletnim życiu Żydów, gdy przejeżdżał przez małe miasteczka pełne małych domków.
Autor mówi o wysiedleniach i o przesiedleniach, o powstańcach i okupantach, to tych wszystkich hordach, które przetaczały się przez kraj. Pisze też o peerelu, i o tym jak tak naprawdę się go wspomina z punktu widzenia zwykłych ludzi. Potem przechodzi do opisów swojej matki, aby zaraz przejść do relacji z podróży do Rosji, Jakucka, do Mongolii i Chin.
Wszystko to splata się w cały, trudny i zawiły jak dzieje ten naszej części świata.
Końcowy cytat i ostatnia refleksja mówią chyba jasno, że zapominając tego wszystkiego, zapominamy o sobie, zabijamy swoją duszę. Ja to rozumiem, bo wybrałam mieszkanie tu właśnie, wyjeżdżałam i wracałam, tak jak przodkowie moi.... 
10 gwiazdek

4 komentarze:

  1. Mam na stosiku, nawet z autografem, muszę w końcu przeczytać..

    OdpowiedzUsuń
  2. Słuchałam audycji radiowej na temat "Wschodu", ale jeszcze się nie zdążyłam zdecydować na ten tytuł, choć dziesięć gwiazdek wygląda zachęcająco.

    OdpowiedzUsuń
  3. Najbardziej z tego wszystkiego spodobała mi się okładka 'wschodu', ale jej zawartość też może być interesująca :)
    http://spojrzenie-rosie.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
  4. Nie czytałam, ale może się skuszę. Proza Stasiuka gdzieś tam mi chodzi po głowie od dłuższego czasu.

    OdpowiedzUsuń

Dziękuję za komentarze. Będę usuwać komentarze rasistowskie i wulgarne.
Czytam wszystkie wasze opinie.
Proszę też anonimowych piszących o podpisanie się jakoś.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...