wtorek, 15 września 2015

Wczesnochrześcijańskie syryjskie utwory chrześcijańskie - antologia.

Witam Was serdecznie,
Miałam dziś pisać o tym albo o owym. Ale po namyśle doszłam do wniosku, że napiszę o wczesnochrześcijańskiej syryjskiej poezji religijnej. Słyszałam wypowiedź w mediach, ze jakiś publicysta stwierdził, iż ludzie pytają się po co chrześcijanie przeprowadzili się do kraju arabskiego. 
No więc to chrześcijaństwo było tam wcześniej. 
Jest taki święty syryjski, Doktor Kościoła (powszechnego, bo schizma była później), i Mahomet był później. 
Święty Efrem. 

efrem
 Oto garść danych o nim, które przytoczyłam za http://dziennikparafialny.pl/2014/sw-efrem-harfa-ducha-swietego/:
 Św. Efrem to kaznodzieja, diakon, poeta, komentator Pisma Świętego, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, święty mnich i Doktor Kościoła, zaliczany do wielkich Ojców Kościoła oraz Pustyni, przez swoją działalność poetycko-teologiczną kojarzony zwłaszcza z Wielkim Postem. Należy dodać, że wśród wszystkich Doktorów Kościoła tylko Efrem był diakonem, który w swojej pokorze chciał pozostać nim aż do końca swoich dni.
Urodził się około 306 r. w Nissibis, mieście na pograniczu Persji i Bizancjum. Historycy nie są zgodni co do kwestii wiary jego rodziców. Według większości naukowców, jego matka, urodzona w Amidzie (dzisiejsze Diyarbakir w Turcji), była chrześcijanką, a ojciec, pochodzący z Nissibis – kapłanem pogańskim. Na starość przyjął on chrześcijaństwo i razem ze swoją żoną poniósł męczeńską śmierć za rządów króla Szabura II.


Dla mnie, miłośniczki słowa, ważne jest to, że napisał wiele przepięknych hymnów chrześcijańskich. 

 
A mnie przypomniała się wspaniała trzytomowa antologia wczesnochrześcijańskiej poezji religijnej, którą czytałam kiedyś w związku ze swoją pracą magisterską. Nie zbyt jest ona znana, bo nawet w seminarium duchownym, z którego ową antologię wypożyczałam, nie rozdarli nawet stron. Dokopię jeszcze bardziej, nie rozdarto nawet stron w dziełach św. Teresy z Avila. A to już wstyd, to to tak jakby polonista nie sięgnął do Kochanowskiego. 
Oto te książki w starszym wydaniu:

Muza chrześcijańska. T. I. Wschód chrześcijański. Poezja armeńska, syryjska, etiopska. Ojcowie żywi, T. VIMuza chrześcijańska. T. I. Wschód chrześcijański. Poezja armeńska, syryjska, etiopska. Ojcowie żywi, T. VI

Oprawa miękka
Liczba stron: 376
Wydawnictwo: Znak
Rok wydania: 1985






Muza chrześcijańska T. 2, Poezja łacińska starożytna i średniowieczna / przekł. Zofia Abramowiczówna et al. ; wstęp, red. i oprac. Marek Starowieyski ; [oprac. graf. Zofia Darowska].

Rok wydania: 1992. 

 

Muza chrześcijańska. T. III. Poezja grecka od II do XV wieku / przekł. [z grec.] Włodzimierz Appel [et al.] ; wstęp i oprac. Marek Starowieyski.

Rok wydania 1995. 

 
  Nie tak dawno wydano te utwory na nowo w wydawnictwie WAM. 

MUZA CHRZEŚCIJAŃSKA. Poezja grecka od II do XV wiekuMUZA CHRZEŚCIJAŃSKA
Poezja grecka od II do XV wieku.
książka
autor: ks. Marek Starowieyski
wydanie: pierwsze
data wydania: styczeń 2014











I tom pierwszy, poświęcony poezji wczesnochrześcijańskiej Armenii, Syrii i Etiopii.
powiększ okładkę
MUZA CHRZEŚCIJAŃSKIEGO WSCHODU
książka
autor: Redakcja i opracowanie ks. Marek Starowieyski,
wydana w roku 2008.

 http://e.wydawnictwowam.pl/tyt,50253,Muza-chrzescijanskiego-wschodu.htm?Presentation=539 

Spis treści (pogrubiłam część o Syrii):

 
ks. Marek Starowieyski, Wstęp        5
Wstęp do wydania II        17

POEZJA ARMEŃSKA

Andrzej Mandalian, Winnice klasztorne        23
Mesrop Masztoc:
*** („Morze życia...”), tł. W. Dąbrowski, A. Mandalian        31
Jan Mandakuni:
*** („Gdy się na górze..”), tł. A. Mandalian        33
Modlitwa pokutna, tł. ks. H. Wójtowicz        34
Komitas:
*** („Oto niewiasty...”), tł. W. Dąbrowski        37
Utwory anonimowe:
Szarakan, tł. A. Mandalian        38
Pieśń o świcie, tł. A. Mandalian        39
Książę Asłan, tł. W. Woroszylski        40
Stefan z Siunik:
*** („Gwiazdo zaranna...”), tł. W. Dąbrowski        44
Sanduht z Siunik:
Maryjo Przenajświętsza, tł. A. Mandalian        45
Grzegorz z Nareku
Dyjamentowa róża, tł. A. Mandalian        48
Pieśń na zmartwychwstanie Pana naszego,
tł. W. Woroszylski        50
Księga śpiewów żałobliwych (wybór), tł. W. Dąbrowski,
A. Kamieńska, T. Lechowska, A. Mandalian,
ks. M. Starowieyski, W. Woroszylski        52
Pierwsze Słowo do Pana... – 52, Trzecie Słowo do Pana...
– 54, Siedemnaste Słowo do Pana... – 56, Osiemnaste Słowo
do Pana...57, Dwudzieste pierwsze Słowo do Pana...
– 59, Dwudzieste trzecie Słowo do Pana... – 61, Dwudzieste
piąte Słowo do Pana... – 63, Dwudzieste szóste Słowo
do Pana... – 64, Trzydzieste Słowo do Pana... – 67, Pięć-
dziesiąte pierwsze Słowo do Pana... – 69, Pięćdziesiąte
piąte Słowo do Pana... – 70, Siedemdziesiąte pierwsze Słowo
do Pana... – 72, Siedemdziesiąte siódme Słowo do
Pana... – 77, Osiemdziesiąte Słowo do Matki Bożej...
– 81, Osiemdziesiąte ósme Słowo do Pana... – 82, Dziewięć-
dziesiąte piąte Słowo do Pana... – 83
Nerses Sznorhali:
Na ukrzyżowanie Pańskie, tł. W. Woroszylski        86
Na noc wielkopiątkową, tł. W. Woroszylski        88
Na dzień wszystkich zmarłych, tł. A. Mandalian        89
Na wschód słońca, tł. A. Mandalian        90
Słońce prawdy, tł. W. Woroszylski        91
Niebo, tł. W. Woroszylski        92
Lament po Edessie (fragmenty), tł. W. Woroszylski        93
Jezus Ojca syn jedyny (wybór), tł. J. Litwiniuk,
ks. M. Starowieyski        103
Salomon – 103, Złupienie Jerozolimy i wygnanie – 105,
Błogosławieństwa – 107, Mowa – 109, Ociemniali i kulawi
– 111, O toczącej się wojnie – 111, O bogaczu i Łazarzu
– 113, Służba w winnicy – 116, Przemienienie, Samarytanka,
Świekra św. Piotra – 117, Ziarnko gorczyczne,
Burza uciszona, Faryzeusz i celnik – 118
Frik:
Lamentacja (fragment), tł. W. Dąbrowski        120
Koło fortuny, tł. W. Dąbrowski        122
Chaczatur z Keczaru:
Powłoce lichej dusza wytykała, tł. W. Woroszylski        125
Konstanty z Erzynki:
Zmagania ciała z duchem, tł. W. Woroszylski        126
Słowo na godzinę frasunku..., tł. W. Dąbrowski        128
Pouczenie użyteczne i niezbędne..., tł. W. Woroszylski        130
Jan z Erzynki:
Czterowiersze, tł. J. Litwiniuk        132
*** („Czystaś dziewica...”), tł. J. Reczek        133
Herakliusz ze Siunik:
Z „Księgi Adamowej” o wystrojeniu prarodziców
i raju (fragment), tł. W. Woroszylski        134
Herakliusz z Bageszu:
Pieśń o róży i słowiku, tł. J. Litwiniuk        137
Mkrticz Nagasz:
Marność świata tego, tł. W. Dąbrowski        141
O chciwości, tł. jw.        143
Jan z Tułkuranu:
Do śmierci, tł. W. Woroszylski        145
Grzegorz z Achtamaru:
Zmagania ducha i ciała, tł. W. Woroszylski        146
Żale pewnego biskupa, tł. A. Mandalian        148
Utwory anonimowe:
Pieśń o czterech elementach, tł. A. Mandalian        150
***(„Blask łagodny...”), tł. A. Drawicz        153
Lamentacja, tł. W. Woroszylski        154
Kołysanka, tł. A. Mandalian        155
Modlitwa, tł. jw.        156
Ajreny, tł. J. Litwiniuk, A. Mandalian, W. Woroszylski        157
Zaklęcia, tł. W. Dąbrowski        159
Pieśni ludowe, tł. B. Gębarski        160


 

POEZJA SYRYJSKA

ks. Wincenty Myszor, Poezja teologów        165

Ody Salomona (wybór), tł. A. Kamieńska        178

11. Raj – 178, 12. Słowo prawdy – 180, 13. Pan jest zwierciadłem

naszym – 181, 16. Cuda Boże – 181, 20. Ofiara ducha

– 183, 23. List z nieba – 184, 27. Rozłożone ręce – 186,

30. Źródło życia – 186, 35. Wniebowstąpienie duszy – 187,

39. Wody śmierci – 188

Dzieje św. Tomasza:

Hymn św. Tomasza Apostoła, tł. Z. Romanowiczowa        189

Hymn św. Tomasza Apostoła podczas chrztu króla

Gondofara, tł. Z. Romanowiczowa        190

Pieśń o perle, tł. Czesław Miłosz        191

św. Efrem:

Pieśni o perle, tł. ks. W. Kania        195

Pieśń I – 195, Pieśń II – 198, Pieśń III – 201, Pieśń IV

– 203; Pieśń V – 207

Pieśń o wierze, tł. ks. W. Kania        210

Pieśń o Maryi i mędrcach (fragment), tł. ks. W. Kania        214

„Ogień i duch” (fragm. Pieśni o Eucharystii),

tł. ks. W. Kania        220

Wiara (fragm. Pieśni o Trójcy Świętej), tł. ks. W. Kania        223

Pieśń o oblężeniu Nisibis ... (fragment), tł. ks. W. Kania        224

„Słudzy stali się jego braćmi” (fragm. Pieśni o Edessie),

tł. ks. W. Kania        228

Nieskalana, tł. ks. W. Kania        230

Pieśń o Najświętszej Pannie, tł. ks. W. Kania        232

Żale Najświętszej Panny nad cierpiącym Jezusem,

tł. ks. W. Kania        235

Pieśń o ukrzyżowaniu Pana, tł. ks. W. Kania        239

Pieśń o Baranku, tł. ks. W. Kania        241

Pieśń Wielkanocna, tł. ks. W. Kania        246

Pieśń o Duchu Świętym, tł. ks. W. Kania        250

Pieśń o zmartwychwstaniu umarłych, tł. ks. W. Kania        254

Pieśń o dniu śmierci i o dniu zmartwychwstania,

tł. W. Kania        257

Hymn powszechny, tł. ks. W. Kania        261

Pseudo-Efrem:

Hymny o Maryi, tł. A. Bielenin        264

Z Hymnu VII – 264, Hymn XIII – 266,

Z Hymnu XIV – 267, Hymn XVI – 270

Cyryllonas:

„Pan wypełnił swe poselstwo”, tł. ks. W. Kania        275

Eucharystia, tł. ks. W. Kania        277

Pszenica – 277, Winna latorośl – 279, Słowo – 282

Pieśń o nawróceniu Zacheusza (fragment), tł. ks. W. Kania        285

Balaj:

Pieśń z okazji poświęcenia kościoła w Keneszrin

(fragment), tł. ks. W. Kania        287

Anonim:

Hymn do Maryi, tł. K. Niklewiczówna        294

Anonim:

Pieśń o katedrze Edeskiej, tł. ks. W. Kania        296

św. Jakub z Sarug:

Hymn o Matce Bożej (fragmenty), tł. ks. W. Kania        299



 
POEZJA ETIOPSKA
ks. Stanisław Kur, Etiopia chrześcijańska i jej poezja        313
Hymny z XIV wieku:
O św. Merkurym Męczenniku, tł. T. Łubieński        313
O męczennikach z Nageran, tł. ks. M. Starowieyski        314
Pozdrowienia Maryi, tł. ks. M. Starowieyski        316
Modlitwa do św. Dawida, tł. ks. M. Starowieyski        318
Ze zbioru „Weddase Maryam”, tł. ks. M. Bednarz        324
Na środę – 319, Na niedzielę – 319, Na sobotę – 320
Ze zbioru „Bóg zakrólował”, tł. ks. M. Starowieyski        322
Na Boże Narodzenie – 322
Ze zbioru „Harfa Maryi”, tł. T. Łubieński        323
Błogosławieństwa – 323
Mazmura Krestos
Psalmy do Chrystusa, tł. ks. M. Starowieyski        324
Anonim
Psalmy Dziewicy, tł. ks. M. Starowieyski        325
Z „Opowieści o Barlaamie i Jozafacie”,
tł. ks. M. Starowieyski        326
Ze zbioru „Deggua”, tł. T. Łubieński, ks. M. Starowieyski .... 328
Jezusowi, który jest światłem – 328, Błogosławieństwo
niebieskiego Jeruzalem – 329, Na Niedzielę
Palmową – 330
Kenie, tł. T. Łubieński, ks. M. Starowieyski        331
Wartość jałmużny – 331, Na Boże Narodzenie – 331, ***
(„Niech będą błogosławione...”) – 331, Na upadek
Gondar – 332, *** („Synu ziemi...”) – 333
Antyfona o św. Rypsynie, tł. ks. M. Starowieyski        334
Pozdrowienia, tł. A. Kamieńska        336
Kodziny kanoniczne – 336, Pozdrowienie – 337
Wizerunek, tł. A. Kamieńska        338
Wizerunek Jareda Pieśniarza, tł. ks. M. Starowieyski – 339
O Jaredzie Muzyku, tł. J. Mantel-Niećko        340
Źródła – objaśnienia – przypisy        342
Słownik utworów i autorów        354
Józef Reczek, Posłowie        360


Mnie najbardziej urzekała w tym Pieśń o Perle i hymn o wschodzie słońca. Piękne rzeczy, bardzo szczere. 
Zachwyciło to też chyba Czesława Miłosza, który jest autorem przekładu 'Pieśni o Perle', wydanej jako osobna książka:

Okładka książki Hymn o Perle
 

6 komentarzy:

  1. Uwielbiam oglądać w telewizji programy na temat chrześcijaństwa w Azji czy na Bliskim Wschodzie, bo chociaż wiara ta sama, jest tam całe mnóstwo różnych odłamów z niesamowicie fascynującymi tradycjami, kulturami i obrządkami. Nigdy jednak nie spotkałam się z tamtejszym słowem pisanym a z tego co widzę jest niemniej ciekawe co kultura ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tak, to wspaniała kultura, która pewnie zaniknie. "Hymn o perle' to arcydzieło starożytnego chrześcijaństwa, alegoryczny poemat o wierze, chyba o duszy. Ale czyta się to świetnie. Następne tomy, prawdę mówiąc, są nudnawe. A ten, nie.

      Kiedyś szukałam informacji na temat obrządków chrześcijaństwa Wschodniego: różnych Koptów i Chaldejczyków. Oni nie przeszli przez wpływ grecki. Ale nie ma materiałów. Może ktoś wie?

      Usuń
  2. Takie teksty rzeczywiście są rzadko czytane. A czasem warto wrócić do źródeł. :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tak, trzeba. A szczególnie teraz, gdy demagogii robi się więcej niż rzeczowych faktów.
      To piękne teksty.

      Usuń
    2. Szanowna Pani !
      Sympatyczny i ciekawy tekst, warto zwrócić uwagę na historię chrześcijan wschodu.
      Syria - chrześcijaństwo było tam "od zawsze", Egipt - tak samo, Armenia - pierwsze państwo chrześcijańskie świata, jeszcze przed Soborem Nicejskim, kilkadziesiąt lat potem chrześcijaństwo przyjęła Etiopia (św. Furmencjusz).
      Ale warto zdać sobie sprawę, że ów wzbudzający taki zachwyt "Hymn o perle" to jednak bardziej gnoza niz chrześcijaństwo.
      Bardziej św. Efrema bym polecał.
      Pozdrawiam
      Stawrog

      Usuń
    3. Dziękuję za rzeczowe informacje. Nie wiedziałam, że 'Hymn o perle' to gnoza.

      Usuń

Dziękuję za komentarze. Będę usuwać komentarze rasistowskie i wulgarne.
Czytam wszystkie wasze opinie.
Proszę też anonimowych piszących o podpisanie się jakoś.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...