środa, 11 listopada 2015

Książki Pawła Jasienicy - z okazji 106 urodzin mistrza

Znalezione obrazy dla zapytania Paweł JasienicaW poście na temat 'Pamiętnika' Pawła Jasienicy ( http://literackie-zamieszanie.blogspot.com/2015/11/pawe-jasienica-pamietnik-niedokonczone.html) kilka dni temu pisałam o swojej fascynacji tym pisarzem historycznym i o Jego 106 urodzinach, które przypadły na wczoraj. 

Dziś przypada polskie święto narodowe, więc nic tak nie uczci tego dnia jak przypomnienie najlepszych chyba książek o historii Polski (nie wiem jak dzieła Normana Davisa, bo nie miałam okazji ich zgłębić). 

Jest tych książek troszkę, ale najsłynniejsze są trzy: 

'Polska Piastów' -wyd.  pierwsze PIW 1960, wyd. ostatnie Prószyński i S-ka 2007:


'Polska Jagiellonów' -  wyd. pierwsze PIW 1963, wyd. ostatnie Prószyński i S-ka 2007:
 Okładka książki Polska Piastów. Polska Jagiellonów 
i 'Rzeczpospolita Obojga Narodów':  
Okładka książki Rzeczpospolita Obojga Narodów
Wydanie jednotomowe, PIW, 1982

Tom 1: 'Srebrny wiek' '(wyd. pierwsze PIW 1967, wyd. ostatnie Prószyński i S-ka 2007)
Wydanie trzytomowe, Pruszyński i S-ka, 2007


Tom 2: 'Calamitatis Regnum' (wyd. pierwsze PIW 1967, wyd. ostatnie Prószyński i S-ka 2007)

Tom 3:  "Dzieje agonii" (wyd. pierwsze PIW 1972, wyd. ostatnie Prószyński i S-ka 2007)



Cykl obejmuje historię państwa polskiego od jej powstania aż do upadku, do trzeciego rozbioru w roku 1795.Ja poznałam ją słuchając audiobooków czytanych przez Ksawerego Jasieńskiego. Całe lato roku 2012 mi to zajęło, ale co tam. Warto było.
A książek nie posiadam, i ich posiadanie jest moim niespełnionym marzeniem. ;(

Nie wdając się w szczegóły obszernej historii Polski, chciałam przedstawić tutaj zalety tych książek. Może ktoś, kto nie lubi historii, skusi się na te dzieła. Styl pisania Jasienicy jest inny niż w innych książkach historycznych. Nie ma w niej tak nudnego wyliczania dat i bitew. Pisarz pisze tak o danym okresie, o królu albo zdarzeniu, jakby pisał o czymś, co widział naocznie. Królowie u Jasienicy są żywymi postaciami, które musiały podjąć trud rządzenia, które zmagały się z decyzjami, rzutującymi na późniejsze wieki. Przykład? Odstąpienie od obrony Gdańska przez Władysława Łokietka. Albo inny przykład. Zamordowanie Przemysła II. Albo jeszcze inny przykład: odpuszczenie sobie Pomorza Zachodniego. Albo jeszcze inny przykład: pozwolenie na angażowanie się w politykę wschodnią, sprzyjanie polityce Wielkiego Księstwa, zamiast popieranie interesów Korony. Albo przykład z niedaniem Kijowowi metropolii, co uruchomiło bunty na Ukrainie. Albo nieszczęsne wybranie Sasów na królów, co było gwoździem do trumny. Albo niespełnione marzenie Jana Zamoyskiego o parlamentarności Rzeczpospolitej. Co po stu latach nie dopusciłoby Sasó do władzy. 
I taki jest Jasienica. Rzuca obrazami, wiedzą, porównuje, zestawia. TO wielki pasjonat. I tą pasją zarażał czytelników.

Historia Polski według Pawła Jasienicy jest jedną wielką sumą hipotez i niespełnionych możliwości, ale i wielką historią dziejów narodu, który nigdy się nie poddawał, który miał w sobie siłę do regeneracji, który w regionie tworzył i umacniał kulturę i, mimo swoich wad, dzieje demokracji w kraju i w regionie. I jeszcze jedno. Jasienica przypomniał nam, rodakom, żeby nie wierzyć w obiegowa opinię, że byliśmy krajem zacofanym, zabobonnym i nietolerancyjnym. To Zygmunt III Waza sprowadził do nas kontrreformację. Przedtem byliśmy opoką tolerancji, z Polski pochodzi wielu mądrych, światłych ludzi. 

Paweł Jasienica dla pisarstwa historycznego jest tym, kim Jan Matejko dla malarstwa. A dla mnie kojarzy się z Rejtanem, broniącym jak może Polski:

Rejtan na Sejmie 1773 roku
Jan Matejko, Rejtan na Sejmie 1773 roku, obraz z roku 1866.


Wątki o tolerancji w Polsce i kontrreformacji z 'Rzeczpospolitej Obojga Narodów' Jasienica rozwinął i zebrał w eseju, książce 'Polska anarchia' (wyd. pierwsze Wydawnictwo Literackie 1988, wyd. ostatnie Prószyński i S-ka 2008). 
Okładka książki Polska anarchia
 Jej też wysłuchałam w wykonaniu Pawła Jasienicy. Jest to bardzo dobrze napisany i jasno przeprowadzony wywód o dziejach reformacji w Polsce, a następnie o kontrreformacji, o odwrocie, o ciemnogrodzie i o stosach. Jak, gdzie, kiedy i dlaczego. 
Warto przeczytać. 
A 'Słowiański rodowód' opiszę w innym poście. 

Pozdrawiam serdecznie. 





4 komentarze:

  1. Mam i to w różnych wydaniach. Pierwszy raz zawędrowały do mnie 9 lat temu i wypadałoby się zabrać. W końcu

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Kiedyś miałam okazję kupić całą serię w tym białym wydaniu za stówę, ale wtedy nie miałam takiej gotówki. Potem przekonałam się, że nawet antykwariaty chcą więcej.

      Usuń
  2. Chciałabym mieć te książki w swojej biblioteczce. A zamordowanie Przemysła II kojarzy mi się z :Koroną śniegu i krwi" Cherezińskiej (świetnej nawiasem mówiąc).

    OdpowiedzUsuń
  3. Dziękuję za tytuł. Nie słyszałam o nim. Pewnie to jakaś powieść historyczna?

    OdpowiedzUsuń

Dziękuję za komentarze. Będę usuwać komentarze rasistowskie i wulgarne.
Czytam wszystkie wasze opinie.
Proszę też anonimowych piszących o podpisanie się jakoś.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...