sobota, 10 lutego 2018

Józef Ignacy Kraszewski 'Hrabina Cosel' - zołza u boku króla

 Jak byłam młodsza, gdy pisarstwo historyczne nie było w modzie tak jak dzisiaj, to właśnie Kraszewski był najpopularniejszym pisarzem historycznym, przynajmniej w moich kręgach.  O 'Hrabinie Cosel' słyszeli wszyscy za sprawą filmu. Książki jednak nie czytałam, bo jakoś tak się złożyło. 
W styczniu tego roku MG wydało tę powieść w nowej szacie graficznej, która zachęca do sięgnięcia po nią. Ja mam plan, żeby przeczytać cykl historyczny Kraszewskiego, więc się dobrze złożyło. Tak w ogóle to 'Hrabina Cosel' to jedna z dojrzałych powieści tego autora, opublikowana w roku 1874. Rozpoczynała ona 'Trylogię saską', na którą składały się:

Jak już wyliczam z Wikipedii, to podam te książki z cyklu Dzieje Polski,  który chcę przeczytać:
Łatwo można zauważyć, że Trylogia saska dała inspirację do tego cyklu historycznego, który chyba utrwalił pozycję Kraszewskiego w pamięci polskich czytelników.

Znalezione obrazy dla zapytania Hrabina Cosel
Kadr z filmu: https://www.alekinoplus.pl/program/film/hrabina-cosel_3015
Znalezione obrazy dla zapytania Konstancja Cosel
Anna Konstancja von Brockdorff, która przeszła do historii jako hrabina Cosel. Źródło: https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1531362,Hrabina-Cosel-faworyta-krola-Augusta-II-Mocnego
 Postać tytułowa żyła naprawdę. Z Wikipedii:
 Anna Konstancja von Brockdorff, hrabina Cosel (ur. 17 października 1680 w Depenau, w Holsztynie, zm. 31 marca 1765 w Stolpen) – faworyta króla Polski i elektora Saksonii Augusta Mocnego.

Józef Ignacy Kraszewski postanowił opowiedzieć o czasach saskich, czasach, które zapoczątkowały upadek Rzeczpospolitej i czasach króla znienawidzonego przez historię. Trzeba przyznać, że pomysł na fabułę miał całkiem nowoczesny, bo główną bohaterką uczynił kobietę charakterną, charakterystyczną, przeciwieństwo wszystkich wad Augusta II Mocnego, a nawet miejscem akcji uczynił nie Polskę, ale Drezno i Saksonię. Jedyne co może się w powieści wydawać staroświeckie, to sposób wysławiania się w narracji, ale i to w pewnej chwili przestaje być zauważalne. Kraszewski zamieścił wszystko to, co niezbędne jest do napisania wciągającej powieści, a więc wątek miłosny, kontrowersyjna postać, ciekawość o losy bohaterów... 
Hrabina Cosel nie wzbudziła mojej sympatii, bo i sam autor nie ugładzał jej, ale pokazał jej zawziętość i wyniosłość, harde odzywki i buńczuczna duma. Może i dziwiłabym się temu, dlaczego faceci lgnęli do niej jak muchy, gdyby nie to, że znam z realności takie osoby wi wiem, że facetom to się podoba. Oszczędzę Wam z kim mi się Cosel kojarzyła, ale znam takie panie, znam. Jak najbardziej  więc autor trzyma się prawdopodobieństwa psychologicznego. 
Oszczędza też rozwlekłych szczegółów historycznych, z czego słynne są powieści tego autora. Obserwowałam pod tym kontem akcję powieści i zauważyłam, że narrator celnie i obrazowo, ale nie rozwlekle opowiada o Dreźnie i królestwie Sasa. Pokazuje kilka ważnych postaci i jego dwór, wszystko w związku z akcją i postacią Cosel, ale skrótowo, co jeszcze dobitniej pokazuje scenerię książki. Nie można było inaczej, bo akcja powieści ciągnie się przez wiele lat!
Podręcznik do literatury podkreśla to, że wszystkie ważne postacie z powieści były historyczne. Że pisarstwo Kraszewskiego było odwrotnością typu walteroscottowskiego. Jak wiemy, Sienkiewicz postacie historyczne umieszczał w tle, a postacie główne jedynie opierały się na prawdziwych ludziach, wspomnianych w pamiętnikach. Tutaj sam narrator kilkakrotnie zapewnia czytelnika, że 'wszystko zaczerpnął z licznych pamiętników epoki'. 
No a przede wszystkim napisał Kraszewski charakterystyczny romans z królami w tle, romans, w którym miłość walczyła ze zmiennością, a łaska pańska na pstrym koniu jeździła. Należy się zastanowić, czy właśnie ten brak wierności i stałości charakteru, widoczny na tle spotęgowania tej cechy u Anny Cosel, nie był przyczyną słabości tego panowania? Bo i inne kontrasty w powieści zostały pokazane: kontrast rozrzutności Sasa i oszczędności króla Prus. Kontrast cichości i uważności na charaktery ludzkie Sasa i Zakliki. Kontrast rozpasania obyczajów w Saksonii i staroświeckości  Warszawy, co nie przeszkadzało w udzieleniu Polki Sasowi. 
Najważniejsze w Annie Cosel, co udało się pokazać autorowi jest to, że udało się pokazać w powieści główną bohaterkę jako kobietę nowoczesną, która myślała samodzielnie, która przeciwstawiała się obyczajom, a jednocześnie z tą swoją dworskością i rozrzutnością była jak najbardziej w stylu swojej epoki. Taka kobieta pełna skrajności, od gorącej miłości rzucała się w Biblię i studia talmudyczne. Aż chce się powiedzieć, że przewyższała Augusta postępowością. 
Książki nie czyta się jednym tchem, ale i nie jest się nią znudzonym. To naprawdę dobra powieść. 

8 gwiazdek
Za książkę do recenzji dziękuję:



6 komentarzy:

  1. Czytałam, a w planach mam cały cykl.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Miło mi, że ktoś jeszcze poza mną chce to czytać ;)
      Może zrobimy zawody?

      Usuń
  2. Matko święta! Ty naprawdę chcesz przeczytać te wszystkie tytuły? Plan na lata! :)))
    Mnie z Kraszewskim nie za bardzo po drodze. Co jakiś czas coś tam czytam, bo mam wyrzuty sumienia. Bardziej niż jego powieści podobają mi się jego teksty inne. Np. "Wspomnienia Wołynia i czegoś tam...", albo taki przewodnik po Ukrainie, ktory napisał jak jechał z teściową do wód w Odessie "Wspomnienia Odessy..." To wszystko jest w sieci, w postaci cyfrowej. Polecam!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Reaguje Pani jak pani z MG.... Ni, tylko te 29 książek. Ale jeszcze nie wiem czy zdołam. Mam 'Wspomnienia z Polesia' Kraszewskiego w ebooku, zamierzam czytać to wpierw. Ciekawe czy dowiózł teściową do wód i czy jej nie utopił?

      Usuń
    2. Dowiózł, nie utopił, kąpali się w limanach nad Morzem Czarnym. Bardzo dużo Polaków z Ukrainy, ziemiaństwa znaczy, jeździło do wód w tamtym kierunku, do Odessy było bliżej i taniej niż do Europy zachodniej, no i nie trzeba było starać się o paszport. Car nie zawsze dawał Polakom ten paszport (to było trochę jak w PRL :))) Mnie w ogóle Odessa fascynuje, więc z przyjemnością czytałam o wrażeniach i kąpielach Kraszewskiego.

      Usuń
  3. Tam ponoć jest bardzo ładnie. Znajoma była na wycieczce i opowiadała.

    OdpowiedzUsuń

Dziękuję za komentarze.

Wiecie, że usunę komentarze rasistowskie i obraźliwe. Dziękuję za uwagi.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Top Commentators Widget for Blogger Blogspot with Avatars

Ja na Instagramie

Zapraszam na moją stronę na facebooku:

Moje logo

Moje logo

Jeśli życzycie sobie kupić książki na stronie Paka Książek przez ten link to jest to tu: